Πυρετικοί σπασμοί είναι οι σπασμοί που εκδηλώνονται στη βρεφική και παιδική ηλικία κατά τη διάρκεια μίας εμπύρετης λοίμωξης. Είναι η πιο κοινή αιτία σπασμών στην παιδική ηλικία. Είναι καλοήθεις και σχετικά συχνοί, καθώς παρουσιάζονται  στο 2-5% των παιδιών ηλικίας 6 μηνών -5 ετών. Προκαλούνται από την αύξηση της κεντρικής θερμοκρασίας του σώματος >38 βαθμούς C και συνήθως  συμβαίνουν στην απότομη άνοδο του πυρετού και στο πρώτο 24ωρο μιας ασθένειας. Μερικές φορές μπορεί και να αποτελούν το πρώτο σύμπτωμα μιας εμπυρέτου λοίμωξης. Ο ουδός της θερμοκρασίας που μπορεί να πυροδοτεί τους σπασμούς είναι μοναδικός για κάθε άτομο. Παρατηρούνται συχνότερα σε παιδιά με γενετική προδιάθεση και θετικό  οικογενειακό ιστορικό πυρετικών σπασμών.

Ο πυρετός που προκαλεί πυρετικούς σπασμούς φαίνεται συχνότερα ότι οφείλεται σε κάποιες συγκεκριμένες λοιμώξεις, όπως  γαστρεντερίτιδες από Shigella ή Rotavirus και ιογενείς λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος  από HHV6 και HHV7. Συχνά συνυπάρχει γρίπη, οξεία μέση ωτίτιδα ή σπανιότερα οι πυρετικοί σπασμοί συμβαίνουν στα πλαίσια ηλεκτρολυτικών διαταραχών.

Οι πυρετικοί σπασμοί  συνήθως είναι επεισόδια απώλειας συνείδησης με ακούσιες γενικευμένες επαναλαμβανόμενες κινήσεις άνω και κάτω άκρων και βολβοστροφή ή προσήλωση των οφθαλμών σε κάποιο σταθερό σημείο. Συχνά συνυπάρχει υπερτονία (σφίξιμο) κορμού. Το δέρμα γίνεται ωχρό και μερικές φορές κυανό. Σε κάποιες περιπτώσεις το παιδί παρουσιάζει μικρής διάρκειας υπνηλία ή σύγχυση μετά την λύση των σπασμών, την λεγόμενη μετακριτική φάση.

 Οι γονείς που αντικρίζουν πρώτη φορά παιδί με πυρετικούς σπασμούς ζουν μια τρομακτική εμπειρία. Είναι όμως συνήθως αβλαβείς για το παιδί και γενικά δεν οδηγούν σε μακροπρόθεσμο ή χρόνιο πρόβλημα. Περίπου το 90% των πυρετικών σπασμών σταματούν μόνοι τους μέσα σε 5 λεπτά. Τα παιδιά που παρουσιάζουν πυρετικούς σπασμούς δεν έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν επιληψία ή οποιοδήποτε άλλο νευρολογικό νόσημα. 

Οι πυρετικοί σπασμοί διακρίνονται σε:

• Απλούς (75%): Είναι γενικευμένοι, τονικοκλονικοί και έχουν διάρκεια λιγότερο από 15 λεπτά. Eμφανίζονται στο πρώτο 24ωρο του πυρετού και δεν επαναλαμβάνονται στη διάρκεια της ίδιας λοίμωξης. Δεν παρουσιάζουν νευρολογικά υπολείμματα μετά την κρίση.
• Σύνθετους (25%): Μπορεί να είναι εστιακοί (παρατηρούνται σε μια πλευρά του σώματος), μεγαλύτερης διάρκειας από 15 λεπτά. Ενίοτε σημειώνουν περισσότερα από ένα επεισόδιο στο ίδιο 24ωρο και ακολουθούνται από νευρολογική σημειολογία μετά την κρίση.                                

 Τι να κάνετε σε περίπτωση πυρετικών σπασμών στο παιδί:

Μην πανικοβληθείτε και προσπαθήστε να διαχειριστείτε την κατάσταση με ψυχραιμία.

• Ξαπλώστε το παιδί σε μέρος που να μην κινδυνεύει να τραυματιστεί.
• Το κεφάλι πρέπει να τοποθετηθεί λίγο πιο κάτω από το υπόλοιπο σώμα του και να είναι γυρισμένο σε πλάγια θέση, ώστε αν κάνει εμετό, να μην κινδυνεύει να πνιγεί.
• Μην επιχειρήσετε να του ανοίξετε το στόμα. Δεν του προσφέρετε καμία ουσιαστική βοήθεια.
• Μην του ρίχνετε νερό στο πρόσωπο και μην του κάνετε μαλάξεις ή τεχνητή αναπνοή.
• Ελέγξτε τη θερμοκρασία του παιδιού.
• Γδύστε το παιδί για να κατεβάσετε τη θερμοκρασία του σώματος.
• Χορηγήστε αντιπυρετικά από το ορθό (υπόθετα).
• Καταγράψετε την ώρα έναρξης του επεισοδίου, ώστε να γνωρίζετε την πραγματική του διάρκεια.

 Εάν πρόκειται για 2^ο επεισόδιο πυρετικών σπασμών και ο παιδίατρος έχει ήδη συνταγογραφήσει σπασμολυτικά φάρμακα, τα χορηγείτε (από το ορθό ή από το στόμα- ανάλογα το σκεύασμα) ,εάν οι σπασμοί δεν σταματήσουν μέσα σε 10 λεπτά.

Μεταφέρετε το παιδί στο νοσοκομείο ή καλέστε ασθενοφόρο αν:

• Είναι το πρώτο επεισόδιο πυρετικών σπασμών.
• Το παιδί είναι ηλικίας κάτω των 12 μηνών.
• Οι σπασμοί εμφανίζονται μετά από μερικές μέρες που το παιδί είναι άρρωστο.
• Το παιδί παρουσιάσει περισσότερα από ένα επεισόδιο σπασμών μέσα σε ένα 24ωρο.
• Οι σπασμοί διαρκέσουν πάνω από 15 λεπτά.
• Το παιδί παρουσιάσει σπασμούς μόνο σε μία πλευρά του σώματος.
• Το παιδί δεν συνέλθει μετά από μερικά λεπτά. 
• Το παιδί μετά τους σπασμούς παρουσιάσει παράλυση σε ένα μέρος του σώματος.

Σε κάθε περίπτωση πυρετικών σπασμών απαιτείται κλινική εξέταση από παιδίατρο, προκειμένου να αποκλειστεί κάποια σοβαρή εμπύρετη λοίμωξη, όπως μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα. Στο πρώτο επεισόδιο πυρετικών σπασμών συνήθως απαιτείται νοσηλεία στο νοσοκομείο, για διερεύνηση αλλά και για εκπαίδευση των γονέων στην διαχείριση ενός νέου επεισοδίου πυρετικών σπασμών.   

Παιδιά με απλούς πυρετικούς σπασμούς δεν έχουν ένδειξη για εγκεφαλογράφημα ή άλλον απεικονιστικό έλεγχο, εκτός αν παρουσίασαν σύνθετους πυρετικούς σπασμούς ή αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση επιληψίας.

Πρόληψη των πυρετικών σπασμών

Παρότι είναι συνήθης πρακτική η επιθετική και πρώιμη  χορήγηση αντιπυρετικών σε κάθε  εμπύρετο νόσημα, δεν έχει αποδειχθεί ότι  προλαμβάνεται η εμφάνιση των σπασμών. Τις περισσότερες φορές οι σπασμοί συμβαίνουν κατά την άνοδο του πυρετού, πριν προλάβουν οι γονείς να συνειδητοποιήσουν ότι το παιδί έχει υψηλό πυρετό ή ακόμα και ότι έχει εμπύρετο λοίμωξη.

 Στην υγειά μας………

Η εφηβεία αποτελεί μια περίοδο έντονων αλλαγών στην ψυχοσύνθεση του παιδιού, οι οποίες μπορούν να εξηγήσουν την τάση του έφηβου για συμπεριφορές υψηλού κινδύνου όπως κάπνισμα, αλκοόλ και κατάχρηση άλλων ουσιών. Οι κοινωνικές και συναισθηματικές αλλαγές δείχνουν ότι ο έφηβος αναζητά μια ανεξάρτητη ταυτότητα και επιζητά μια γρήγορη μετάβαση στην ενήλικη ζωή.

 Κατά την διάρκεια της εφηβείας ο νέος ανακαλύπτει ποιος πραγματικά είναι και βρίσκει την θέση του στην κοινότητα των συνομηλίκων του. Αναζητά περισσότερη ανεξαρτησία, επηρεάζεται περισσότερο από τους φίλους, αναζητά νέες εμπειρίες. Αναλαμβάνει περισσότερες ευθύνες, τόσο στο σχολείο όσο και στο σπίτι, αρχίζει να αναπτύσσει ένα νέο και ισχυρότερο πλαίσιο αξιών και ηθικής, αμφισβητεί περισσότερο τους γονείς και γενικά τους μεγαλύτερους. Αρχίζει να αναπτύσσει και να εξερευνεί την σεξουαλική του ταυτότητα, αρχίζει να έχει ρομαντικές σχέσεις και να φλερτάρει.

Γίνεται εκρηκτικός, απρόβλεπτος και συχνά επιδιώκει συγκρούσεις με τους γονείς.
Γίνεται εγωκεντρικός. Τον απασχολεί η εμφάνισή του και πως αυτή γίνεται αντιληπτή στους συνομήλικούς του. Συχνά συγκρίνει την εξωτερική του εμφάνιση με αυτή των φίλων του και προσπαθεί να μοιάζει σε αυτούς. Νιώθει αήττητος και άτρωτος. Γι αυτό μπορεί να κινείται στα άκρα και να καταφεύγει σε ακραίες συμπεριφορές. Καθώς λειτουργεί αυτόνομα έξω από το σπίτι, αρχίζει να αναπτύσσει μηχανισμούς άμυνας και μαθαίνει έμπρακτα ότι η συμπεριφορά του έχει και ανάλογες συνέπειες.

Όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά της εφηβείας αρκούν για να εξηγήσουν την κατανάλωση αλκοόλ από τους εφήβους. Υπάρχουν όμως και άλλοι παράγοντες που κάνουν κάποιους εφήβους να είναι πιο επιρρεπείς στην κατάχρηση αλκοόλ.
Γενετικοί παράγοντες
Η γενετική προδιάθεση φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην κατανάλωση και την κατάχρηση αλκοόλ κατά την εφηβεία.
Ένα παιδί με αλκοολικό γονέα είναι πιο πιθανόν να έχει προβλήματα με το αλκοόλ. Τα παιδιά των αλκοολικών ξεκινούν να πίνουν σε μικρότερη ηλικία από ότι οι συνομήλικοί τους με αρνητικό οικογενειακό ιστορικό.

Χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και ψυχιατρικά προβλήματα
Παιδιά που ξεκινούν να πίνουν σε πολύ μικρή ηλικία (πριν τα 12 έτη) συχνά παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά. Νέοι με διάσπαση προσοχής, επιθετικότητα, υπερκινητικότητα, αντικοινωνικότητα, κατάθλιψη, άγχος, επαναστατικότητα, αδιαφορία για τους κανόνες, τάση για παραβατικότητα έχουν μεγαλύτερη επιρρέπεια στην κατανάλωση και κατάχρηση αλκοόλ.

Η επιρροή των συνομηλίκων

 Καθώς οι έφηβοι ανεξαρτητοποιούνται η επιρροή της παρέας των συνομηλίκων γίνεται πιο σημαντική από αυτή της οικογένειας. Ο έφηβος επιδιώκει την «μαζοποίηση» και την αποδοχή από τους συνομηλίκους του. Συνεπώς η συναναστροφή με φίλους που καταναλώνουν αλκοόλ  αυξάνει την πιθανότητα κατανάλωσης και από τον ίδιο τον έφηβο. Το ίδιο ισχύει και για την συναναστροφή με φίλους μεγαλύτερης ηλικίας και την διασκέδαση σε μεταμεσονύχτια clubs διασκέδασης.

 Ποιοι είναι οι κίνδυνοι από την κατανάλωση αλκοόλ από έναν έφηβο;

Βραχυπρόθεσμες συνέπειες

• Νοσηλεία σε νοσοκομείο σε κωματώδη κατάσταση και σπάνια θάνατος από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Ακόμα όμως και αν ο μεθυσμένος έφηβος δεν καταλήξει σε κάποιο νοσοκομείο παρουσιάζει απώλεια μνήμης, αστάθεια, τάση για εμετό, δυσκολία στην ομιλία, επιβράδυνση αντιδράσεων.
• Ατυχήματα. Ένας από τους κύριους κίνδυνους από την κατανάλωση αλκοόλ κατά την εφηβεία είναι τα ατυχήματα. Η κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για μια ποικιλία ατυχημάτων: τραυματισμός από όχημα, πτώσεις, πνιγμούς, εγκαύματα, τραύματα από εμπλοκή σε καυγά και άλλα. Ωστόσο την πλειοψηφία των ατυχημάτων καταλαμβάνουν τα τροχαία ατυχήματα. Οι έφηβοι οδηγοί έχουν ανεπαρκείς δεξιότητες οδήγησης και οι νοητικές λειτουργίες που είναι απαραίτητες σε έναν οδηγό, βρίσκονται υπό ανάπτυξη. Με την κατανάλωση αλκοόλ παρουσιάζεται μεγαλύτερη έκπτωση αυτών των ικανοτήτων, με αποτέλεσμα μεγαλύτερη πιθανότητα τροχαίου ατυχήματος.
• Παρεκκλίνουσα σεξουαλική συμπεριφορά. Η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ κατά την εφηβεία σχετίζεται με:
  Υψηλότερο κίνδυνο για επαφή χωρίς προφυλάξεις
  Μεγαλύτερο αριθμό σεξουαλικών συντρόφων
  Υψηλότερο ποσοστό σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων
  Αυξημένη πιθανότητα εγκυμοσύνης
  Αυξημένη συχνότητα εκτρώσεων
• Επιθετικότητα και σεξουαλική κακοποίηση. Είτε ως θύτης είτε ως θύμα, ένας έφηβος είναι πιθανότερο να συμμετάσχει σε μια επίθεση ή σεξουαλική κακοποίηση αν βρίσκεται υπό την επήρεια μέθης. Οι μεθυσμένες έφηβες βρίσκονται σε ιδιαίτερο κίνδυνο για «βιασμό». 
• Παχυσαρκία. Το αλκοόλ περιέχει τις ίδιες περίπου θερμίδες με το καθαρό λίπος, συνεπώς η κατανάλωση αλκοόλ οδηγεί σε αύξηση του βάρους και μπορεί να οδηγήσει τον έφηβο σε παχυσαρκία, σε μια περίοδο μάλιστα που η εξωτερική του εμφάνιση παίζει κυρίαρχο ρόλο στην αυτοεκτίμησή του.
  Το αλκοόλ επίσης επηρεάζει τον ύπνο και οδηγεί σε χρόνια κόπωση.
• Χρήση άλλων ουσιών. Φαίνεται ότι η κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με μετέπειτα χρήση χασίς και άλλων απαγορευμένων ουσιών.
• Χαμηλή επίδοση στο σχολείο.

 Μακροπρόθεσμες συνέπειες

• Ηπατική βλάβη. Αυξημένες πιθανότητες για κίρρωση του ήπατος κατά την ενήλικη ζωή.
• Διαταραχή της ανάπτυξης του εγκεφάλου. Η κατανάλωση αλκοόλ κατά την περίοδο της εφηβείας μπορεί να επηρεάσει μακροπρόθεσμα την μνήμη, την ικανότητα μάθησης, την συγκέντρωση και την προσοχή.
• Αλκοολισμός στην ενήλικη ζωή. Η συχνή κατανάλωση αλκοόλ κατά την εφηβεία φαίνεται πως σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για αλκοολισμό μετά την ενηλικίωση.

Επηρεάζεται το παιδί βλέποντας  τον γονέα να πίνει;

Έρευνες αναδεικνύουν ότι η συμπεριφορά του γονέα αναφορικά με την κατανάλωση αλκοόλ επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη μεταγενέστερη σχέση που θα αναπτύξει το παιδί του με αυτό. Η κατανάλωση αλκοόλ κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξη του παιδιού. Ο γονέας διαδραματίζει καίριο ρόλο στη διασφάλιση μιας υγιούς σχέσης του παιδιού του με την κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών. Η καλύτερη και πιο υγιεινή επιλογή είναι η πλήρης αποχή από την κατανάλωση αλκοόλ καθ’ όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι νέοι που αρχίζουν να καταναλώνουν αλκοόλ σε νεαρή ηλικία πίνουν περισσότερο και πιο συχνά από ότι εκείνοι που καθυστερούν να δοκιμάσουν το πρώτο αλκοολούχο ποτό τους. Γι ‘αυτό είναι σημαντικό οι γονείς να προσπαθούν να καθυστερήσουν το πρώτο ποτό του παιδιού τους, όσο μπορούν. Πρέπει να μιλήσουν ανοιχτά και ειλικρινά για το αλκοόλ με τα παιδιά τους, τονίζοντας την επίδραση που έχει η υπερβολική κατανάλωσή του στην υγεία τους. Η ενημέρωσή τους θα βοηθήσει να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και να κάνουν πιο συνειδητές και υγιεινές επιλογές για το αλκοόλ καθώς μεγαλώνουν.

Στην ηλικία 13-17 ετών ο έφηβος ρωτά:

Μπορώ να πάρω κάποιο ποτό στο πάρτι;
Μπορείτε να μου αγοράσετε μερικά ποτά;
Όλοι οι φίλοι μου πίνουν, γιατί εγώ δεν μπορώ;
Να δοκιμάσω μπύρα ή κρασί στο οικογενειακό τραπέζι;
Να πιω αλκοόλ στην εκδρομή του σχολείου;

Εξηγήστε στο παιδί σας ότι το αλκοόλ απευθύνεται μόνο σε  ενήλικες και παρά την κοινωνική του διάσταση, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να έχει  κακές συνέπειες για την υγεία και την ασφάλειά του.
Βεβαιωθείτε ότι είναι ενήμερο για τους κινδύνους και δώστε του συμβουλές που θα το βοηθήσουν να παραμείνει ασφαλές. Όταν βγαίνει έξω, ρωτήστε το για την παρέα του και τι σκοπεύουν οι φίλοι του να κάνουν. Συμφωνήστε με το παιδί σας ότι εάν ποτέ βρεθεί σε άβολη κατάσταση λόγω αλκοόλ, θα μπορεί να σας καλέσει να πάτε να το πάρετε χωρίς δεύτερη σκέψη.
Μιλήστε με το παιδί σας… Ακούστε το παιδί σας… Διδάξτε του ότι μπορεί να πει όχι.
Βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας γνωρίζει ότι η κατανάλωση αλκοόλ αποτελεί μια επιλογή και βοηθήστε το να βρίσκει τρόπους για να αρνηθεί.

Κρατήστε τα παιδιά σας απασχολημένα …Εξασφαλίστε ότι τα παιδιά σας δεν έχουν πρόσβαση στην κατανάλωση αλκοόλ στο σπίτι. Προσφέρετε χώρο όπου το παιδί σας θα περάσει χρόνο με τους φίλους τους, χωρίς να καταναλώσει αλκοόλ ή  ενθαρρύνετε το να ξεκινήσει ένα χόμπι ή ένα άθλημα.

Οι νέοι είναι πιο πιθανό να καταναλώσουν αλκοόλ  αν:

• Έχουν χαμηλή επιτήρηση από την οικογένεια.
• Έχουν φίλους που πίνουν και περνούν πολλά βράδια της εβδομάδας μαζί τους
• Εκτίθενται σε κοντινό οικογενειακό μέλος  που πίνει ή μεθά
• Έχουν θετικές προσδοκίες από το αλκοόλ
• Έχουν πολύ εύκολη πρόσβαση στο αλκοόλ.

Μύθοι και αλήθειες για την κατανάλωση αλκοόλ:

1)Μύθος: Η μπύρα ή το κρασί είναι πιο ασφαλείς επιλογές από τα «αλκοολούχα» ποτά.

Αλήθεια: Το αλκοόλ είναι αλκοόλ ανεξάρτητα από το είδος. 330 ml μπύρας 125 ml κρασιού και 40 ml οινοπνευματώδους ποτού περιέχουν την ίδια ποσότητα αλκοόλ και έχουν τις ίδιες επιπτώσεις στον οργανισμό.

2)Μύθος: Όταν ανακατεύω τα ποτά μεθάω ευκολότερα.

Αλήθεια: Η ποσότητα του αλκοόλ είναι αυτή που μετρά για την μέθη. Δεν παίζει ρόλο αν καταναλώθηκε ένα είδος ποτού ή περισσότερα ή η σειρά με την οποία καταναλώθηκαν.

3)Μύθος: Τα γλυκά κοκτέιλ μεθάνε λιγότερο.      

Αλήθεια: Η γεύση του ποτού δεν σχετίζεται καθόλου µε το πόσο µπορεί να µεθύσει κάποιος. Η γλυκιά γεύση µπορεί να ξεγελάσει κάποιον και να τον κάνει να πιει περισσότερο.

4)Μύθος: Μπορώ να ξεµεθύσω πανεύκολα, µε έναν δυνατό καφέ ή ένα κρύο ντους.

 Αλήθεια :Ο µεταβολισµός ενός ποτού διαρκεί 2–3 ώρες. Τίποτα δεν µπορεί να επισπεύσει τη διαδικασία.

5)Μύθος: Πίνω λίγο παραπάνω µπροστά στα παιδιά µου, αλλά δεν πειράζει. Τους έχω εξηγήσει ότι το αλκοόλ είναι κακό για την υγεία τους.

Αλήθεια: Οι έφηβοι µιµούνται τις συµπεριφορές που βλέπουν στο σπίτι.

6) Μύθος: Μπορώ να πιω όσο θέλω γιατί µετά θα πάω για ύπνο και όταν ξυπνήσω θα µου έχει περάσει.

Αλήθεια: 1 µονάδα αλκοόλ (10 ml) χρειάζεται περίπου 1 ώρα για να απορροφηθεί από τον οργανισμό, άρα το αλκοόλ µπορεί να είναι ακόμη στο αίμα όταν ο μεθυσμένος έφηβος ξυπνήσει.

 
Ας δούμε όμως τι προβλέπει και ο νόμος στην Ελλάδα: Απαγορεύεται από τον νόμο η πώληση οινοπνευματωδών ποτών σε ανήλικα άτομα, δηλαδή μικρότερα των 18 ετών, είτε σε περίπτερο, σούπερ μάρκετ ή άλλο κατάστημα είτε σε μπαρ, καφετέρια και κλαμπ, ενώ σε καταστήματα που υπάρχει πώληση αλκοόλ (μπαρ, κλαμπ κ.λ.π.) δεν επιτρέπεται η είσοδος και παραμονή ανηλίκου. Δυστυχώς, οι συγκεκριμένες διατάξεις δεν τηρούνται, ούτε υπάρχει ουσιαστικός έλεγχος. Επίσης τα παιδιά πέφτουν θύματα ακόμα και από τα ποτά-μπόμπες, δηλαδή των αλλοιωμένων ποτών, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν άμεσα προβλήματα στην υγεία τους.

Για όλους λοιπόν τους παραπάνω λόγους επιβάλλεται απόλυτη προσοχή στην κατανάλωση αλκοόλ από τους εφήβους. Σε αυτό βέβαια οφείλουν όλοι να συνδράμουν :οικογένεια – σχολείο – πολιτεία για να έχουμε μια υγιή και μη εξαρτημένη νεολαία.

ΕΦΗΒΟΙ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ

Το κινητό τηλέφωνο αποτελεί ένα από τα κυριότερα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας. Συμβάλλει σημαντικά και αποτελεσματικά στην οργάνωση της επαγγελματικής μας ζωής, στην διαχείριση και στην διεύρυνση των κοινωνικών μας επαφών, στην ενημέρωση μας, στην επικοινωνία με τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Εκμηδενίζει τις αποστάσεις φέρνοντας κοντά  ανθρώπους που βρίσκονται μακριά, με λόγο και εικόνα. Επίσης βοηθά στην άμεση αντιμετώπιση καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης.

Ωστόσο η χρήση του κινητού τηλεφώνου σε όλες τις ηλικίες, σχετίζεται με προβληματισμούς  που προκύπτουν από:

– την χρήση των νέων τεχνολογιών και την μη ελεγχόμενη πρόσβαση στο διαδίκτυο

– τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην υγεία

– τον κίνδυνο πρόκλησης ατυχημάτων κατά την διάρκεια χρήσης του.

Οι γονείς συνήθως αποφασίζουν να δώσουν στο παιδί τους κινητό τηλέφωνο για να επικοινωνούν ευκολότερα μαζί του, όταν αυτό δεν βρίσκεται υπό την άμεση επίβλεψή τους. Έτσι λαμβάνουν ένα αίσθημα ασφάλειας, το οποίο βέβαια μερικές φορές είναι ψευδές. Πριν λοιπόν προβούν στην αγορά κινητού τηλεφώνου για τα παιδιά τους πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένοι για τις δυνατότητες που προσφέρει το κινητό, έτσι ώστε να καθοδηγήσουν το παιδί στην σωστή και ασφαλή χρήση του.

Υπάρχουν επιπτώσεις από την εκπομπή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας;

Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που εκπέμπεται από τα κινητά τηλέφωνα και τις κεραίες είναι μη ιονίζουσα ακτινοβολία, στην περιοχή των ραδιοσυχνοτήτων (100-300Ηz). Η Διεθνής Επιτροπή Προστασίας από μη ιονίζουσες ακτινοβολίες (ICNIRP) ορίζει όρια ασφαλούς έκθεσης στην ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, τα οποία αποδέχεται ο Παγκόσμιος οργανισμός Υγείας  και εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Επί του παρόντος δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα για συγκεκριμένες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία από την χρήση του κινητού τηλεφώνου. Αυτό αφορά και τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας. Διεθνείς Επιστημονικές Επιτροπές παρακολουθούν συνεχώς τα νέα ερευνητικά δεδομένα προκειμένου να αναθεωρήσουν τα όρια  ασφαλούς έκθεσης. Ιδιαίτερη ,βέβαια, προσοχή συνιστάται στην έκθεση βρεφών και μικρών παιδιών στην εκπομπή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας , λόγω των ιδιαιτεροτήτων της ανατομίας και της φυσιολογίας του εγκεφάλου τους.

Χρειάζεται ένα παιδί κινητό τηλέφωνο κι αν ναι, σε ποια ηλικία;

Δεδομένου ότι το κινητό τηλέφωνο είναι πλέον μέρος της ζωής όλων μας, είναι βέβαιο ότι η παραχώρηση του κινητού στα παιδιά και στους εφήβους, αργά ή γρήγορα θα συμβεί. Η απόφαση για την παραχώρηση αυτή ποικίλει σε κάθε οικογένεια και εξαρτάται από τις ανάγκες, τις συνήθειες, τις απόψεις και την στάση ζωής της. Συνήθως το παιδί διεκδικεί και θέλει να έχει κινητό τηλέφωνο όταν αρχίζει να ανεξαρτητοποιείται, να βγαίνει σιγά – σιγά με τις παρέες του, να κυκλοφορεί δειλά- δειλά μόνο του.  Αυτά συμβαίνουν περίπου στην ηλικία των 13 ετών και συμπίπτουν με την είσοδο του παιδιού στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αυτή είναι η ηλικία που μπορεί να ενημερωθεί εκτενώς ένα παιδί για την σωστή χρήση του κινητού και του διαδικτύου και να αξιοποιήσει τις πληροφορίες αυτές προς όφελός του. Νωρίτερα των 13 ετών θεωρείται άκαιρη η χρήση κινητού τηλεφώνου.

Ποια συσκευή να επιλέξουμε;

Η ICNIRP ορίζει συγκεκριμένα για τις συσκευές κινητής τηλεφωνίας συγκεκριμένα όρια SAR (ρυθμός ειδικής απορρόφησης) που δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 2 Watts/ 10 gr ιστού(μέση τιμή σε χρονικό διάστημα 6 λεπτών). Όσο πιο χαμηλός είναι ο SAR της συσκευής τόσο μικρότερη ακτινοβολία εκπέμπει. Η μέγιστη τιμή τοπικού SAR της τηλεφωνικής συσκευής αναγράφεται στο εγχειρίδιο χρήσης.

Επίσης καλό είναι τα παιδιά να μην διαθέτουν πολύ ακριβές συσκευές γιατί μπορούν να γίνουν θύματα κλοπής.

 Πώς μπορεί να αποφευχθεί η  ανεξέλεγκτη χρήση του διαδικτύου μέσω του κινητού τηλεφώνου;

Η καλή ενημέρωση των γονέων για τις δυνατότητες της τεχνολογίας και η εγκατάσταση ειδικών προγραμμάτων γονικού ελέγχου και φίλτρων προστασίας επιτρέπουν στους γονείς να ελέγχουν την πρόσβαση των παιδιών τους στο διαδίκτυο. Επίσης πρέπει να θέτονται χρονικά όρια χρήσης του κινητού και να μην έχουν δυνατότητα απεριόριστης χρήσης δεδομένων. Στα πρώτα χρόνια χρήσης, καλό είναι να χρησιμοποιούν το κινητό μόνο όταν βρίσκονται εκτός σπιτιού. Επίσης πρέπει να τηρούνται απαρέγκλιτα τα ηλικιακά όρια συμμετοχής στα κοινωνικά δίκτυα.

Πως μπορεί να μειωθεί η ανησυχία για τις επιπτώσεις της εκπομπής ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην υγεία και την ανάπτυξη των εφήβων;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει συγκεκριμένους τρόπους χρήσης του κινητού τηλεφώνου προκειμένου να μειωθεί η ανησυχία για τις επιπτώσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην υγεία. Αυτοί είναι:

• Χρησιμοποιούμε πάντα hands free ή Bluetooth.
• Κρατάμε την συσκευή χαμηλά στη βάση του. Έτσι δεν καλύπτεται η κεραία και το τηλέφωνο λειτουργεί με την χαμηλότερη ισχύ.
• Χρησιμοποιούμε το κινητό σε σημεία με καλό σήμα.
• Προτιμούμε την επικοινωνία με γραπτά μηνύματα και όχι με τηλεφωνικές κλήσεις.
• Οι τηλεφωνικές συνομιλίες πρέπει να είναι σύντομες και επείγουσες.
• Να προτιμάται η τηλεφωνική επικοινωνία με το σταθερό τηλέφωνο όταν αυτό είναι εφικτό.
  

Υπάρχουν οδηγίες για υπεύθυνη χρήση του κινητού τηλεφώνου;

Φυσικά και υπάρχουν οδηγίες υπεύθυνης χρήσης του κινητού τηλεφώνου, τις οποίες πρέπει όλοι να τηρούν , μικροί και μεγάλοι:

• Δεν χρησιμοποιούμε το κινητό τηλέφωνο όταν οδηγούμε ή όταν διασχίζουμε πεζοί τον δρόμο.
• Δεν φωτογραφίζουμε ή βιντεοσκοπούμε άλλους ανθρώπους χωρίς την συγκατάθεσή τους. Το ίδιο απαιτούμε και από τους άλλους όταν προσπαθούν να μας φωτογραφήσουν. Προσέχουμε πολύ όταν συναινούμε για φωτογράφηση ή βιντεοσκόπηση. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα αρχεία μπορούν να αποσταλούν στον οποιοδήποτε εύκολα και άμεσα και να χρησιμοποιηθούν αργότερα για εκβιασμούς ποικίλης φύσης.
• Προστατεύουμε την ιδιωτικότητά μας και δεν αποκαλύπτουμε προσωπικά δεδομένα.
• Είμαστε προσεκτικοί στην ανταλλαγή γραπτών μηνυμάτων. Δεν θίγουμε και δεν προσβάλλουμε τον παραλήπτη. Δεν χρησιμοποιούμε την ανωνυμία για να ενοχλήσουμε κάποιον.
• Απορρίπτουμε κλήσεις και μηνύματα με απόκρυψη αριθμού.
• Συζητάμε με τους γονείς μας οτιδήποτε μας έχει προβληματίσει σε σχέση με το κινητό τηλέφωνο. Οι συνομήλικοι δεν μπορούν να βοηθήσουν στην επίλυση πολύπλοκων θεμάτων.
• Δεν χρησιμοποιούμε το κινητό στην τάξη και γενικότερα στον χώρο του σχολείου.
• Σε δημόσιους χώρους μιλάμε χαμηλόφωνα και διακριτικά. Απενεργοποιούμε το κινητό σε χώρους που το απαιτούν.
• Γενικά όταν χρησιμοποιούμε το κινητό τηλέφωνο, δεν κάνουμε στους άλλους αυτό που δεν θέλουμε να κάνουν οι άλλοι σε εμάς.

Πώς χορηγούνται τα εισπνεόμενα φάρμακα στα παιδιά;

Τα περισσότερα φάρμακα για την βρογχιολίτιδα, την βρογχίτιδα ή το άσθμα  χορηγούνται στα παιδιά, με τη μορφή εισπνοών.

Τα εισπνεόμενα φάρμακα προτιμώνται από τα αντίστοιχα σιρόπια, επειδή η δραστική ουσία μεταφέρεται  απευθείας στους πνεύμονες, με αποτέλεσμα την ταχύτερη δράση και βελτίωση των συμπτωμάτων, το καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα και τις λιγότερες συστηματικές παρενέργειες. Τα βρογχοδιασταλτικά και κορτιζονούχα φάρμακα σε μορφή σιροπιού, απορροφώνται από τον βλεννογόνο του στομάχου και του εντέρου, περνούν στην κυκλοφορία του αίματος, με συνέπεια το παιδί να διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσει παρενέργειες.

Η απευθείας  χρήση των εισπνεόμενων φαρμάκων στα  παιδιά δεν είναι δυνατή ούτε αξιόπιστη, γιατί  για να χορηγηθεί σωστά το φάρμακο, πρέπει να συγχρονιστεί ο ψεκασμός με μια αργή, βαθιά εισπνοή  διάρκειας 2-3 δευτερολέπτων και στη συνέχεια, να κρατηθεί η εκπνοή για λίγα δευτερόλεπτα. Αυτό είναι  ανέφικτο να συμβεί στα βρέφη και στα μικρά παιδιά, αλλά και τα μεγαλύτερα παιδιά  δυσκολεύονται να το καταφέρουν, ιδιαίτερα όταν έχουν δυσκολία στην αναπνοή (ασθματική κρίση). Στην περίπτωση της λανθασμένης απευθείας  χρήσης, το φάρμακο παραμένει στην στοματική κοιλότητα και καταπίνεται, δεν φτάνει στους πνεύμονες,  με αποτελέσματα τα συμπτώματα του άσθματος να μην υποχωρούν.  

Για να αντιμετωπιστεί αυτή η δυσκολία στα βρέφη και στα παιδιά συστήνεται η χρήση συσκευών  που λέγονται αεροθάλαμοι (spacers). Οι αεροθάλαμοι συγκεντρώνουν το φάρμακο που πρέπει να εισπνεύσει το παιδί χωρίς να χρειάζεται να συγχρονιστεί  η απελευθέρωση του φαρμάκου με την βαθειά εισπνοή.

Οι αεροθάλαμοι διακρίνονται σε βρεφικούς (για βρέφη κάτω των 12-18 μηνών) και παιδικούς, ανάλογα με το μέγεθός τους και την ηλικία του παιδιού. Στα βρέφη και στα μικρά  παιδιά χρησιμοποιούνται αεροθάλαμοι με μάσκα ενώ στα μεγαλύτερα παιδιά χρησιμοποιούνται αεροθάλαμοι με επιστόμιο.

Πώς χρησιμοποιείται ο αεροθάλαμος:
• Συναρμολογούμε τον αεροθάλαμο σύμφωνα με τις οδηγίες που περιέχονται στην συσκευασία.
• Βγάζουμε το καπάκι του εισπνεόμενου, ανακινούμε καλά και το τοποθετούμε στο  πίσω μέρος του αεροθαλάμου, στην αντίστοιχη οπή.
• Κρατώντας το παιδί μας καθιστό, τοποθετούμε το μπροστινό τμήμα του αεροθάλαμου με την μάσκα στη μύτη και το στόμα του παιδιού, έτσι ώστε να εφαρμόζει καλά στο παιδί και να μην διαφεύγει αέρας.
• Πιέζουμε το εισπνεόμενο μία φορά για να βγάλει μία δόση φαρμάκου.
• Μετράμε αργά για 10 δευτερόλεπτα όσο το παιδί αναπνέει μέσα στον αεροθάλαμο.  Κρατάμε σταθερά τον αεροθάλαμο ώστε να μην βγει το νέφος του φαρμάκου έξω στον αέρα. Το φάρμακο έχει ληφθεί με επιτυχία εάν το παιδί έχει λάβει 4 με 5 καλές εισπνοές. Ακόμα και σε περίπτωση κλάματος κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, το παιδί εισπνέει αποτελεσματικά το φάρμακο.
• Βγάζουμε τη μάσκα από το πρόσωπο του παιδιού. Αν χρειάζεται δεύτερη δόση φαρμάκου, ανακινούμε εκ νέου το εισπνεόμενο και επαναλαμβάνουμε την παραπάνω ίδια διαδικασία μετά από 30 δευτερόλεπτα.

Μετά τη χρήση εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών το παιδί πρέπει να ξεπλένει το στόμα του για να απομακρύνει υπολείμματα του φαρμάκου.

Πώς συντηρείται ένας αεροθάλαμος:
• Καθαρίζουμε τον αεροθάλαμο κάθε φορά μετά από μια εβδομάδα χρήσης.
• Χωρίζουμε τον αεροθάλαμο στα επιμέρους κομμάτια του και τα πλένουμε με ζεστό       νερό και ελάχιστο σαπούνι. Έπειτα τα αφήνουμε στον αέρα για να στεγνώσουν. Δεν τα σκουπίζουμε με πετσέτα.
• Το επόμενο πρωί επανενώνουμε τα κομμάτια του αεροθάλαμου.
• Κάθε παιδί στην οικογένεια είναι καλό να χρησιμοποιεί το δικό του αεροθάλαμο.

Αντιγριπικός εμβολιασμός – Συστάσεις αντιγριπικού εμβολιασμού

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης της γρίπης είναι ο εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο, όταν χορηγηθεί σωστά και έγκαιρα, προφυλάσσει από τη μετάδοση του ιού, συμβάλλοντας στην προστασία από τις σοβαρές επιπλοκές της γρίπης, καθώς και στη μείωση απουσιών από την εργασία, το σχολείο και κάθε άλλη κοινωνική εκδήλωση.

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών της χώρας μας, ο αντιγριπικός εμβολιασμός πρέπει να εφαρμόζεται συστηματικά σε άτομα που ανήκουν στις παρακάτω ομάδες υψηλού κινδύνου:

1. Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και λοιποί εργαζόμενοι).
2. Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
3. Παιδιά > 6 μηνών και ενήλικες που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:
• Άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες
• Καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές
• Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας).
• Μεταμόσχευση οργάνων
• Δρεπανοκυτταρική νόσο και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες
• Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα
• Χρόνια νεφροπάθεια
• Νευρολογικά ή Νευρομυϊκά νοσήματα
4. Έγκυες γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας κύησης
5. Λεχωίδες
6. Θηλάζουσες
7. Άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) μεγαλύτερο των 40 kg/m2
8. Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα) για τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου Reye μετά από γρίπη.
9. Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα, τα οποία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη.
10. Οι κλειστοί πληθυσμοί (προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές σχολείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων ή σχολών, νεοσύλλεκτων στις ένοπλες δυνάμεις, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων κ.ά.). Στρατεύσιμοι στα κέντρα κατάταξης και ειδικά όσοι κατατάσσονται κατά τους χειμερινούς μήνες (Οκτώβριο –Μάρτιο).
11. Επαγγελματίες όπως κτηνίατροι πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πουλερικά.

Επίσης  στην παιδιατρική πρακτική, οι περισσότεροι παιδίατροι συστήνουν τον αντιγριπικό εμβολιασμό σε νήπια που δεν ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, αλλά θα βρεθούν για πρώτη φορά σε περιβάλλον παιδικού σταθμού.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΕΜΒΟΛΙΟΥ

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν την έναρξη της συνήθους περιόδου εμφάνισης της έξαρσης των κρουσμάτων γρίπης, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης.

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός γενικά περιλαμβάνει 1 μόνο δόση του εμβολίου ετησίως.

• Βρέφη και παιδιά ηλικίας < 9 ετών, τα οποία εμβολιάζονται για πρώτη φορά, ή εκείνα < 9 ετών που στο παρελθόν είχαν λάβει μόνο 1 δόση εμβολίου γρίπης, χρειάζονται 2 δόσεις αντιγριπικού εμβολίου με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών
• Σε βρέφη ηλικίας >=6 μηνών, χορηγούνται 0,5 ml (ολόκληρη η δόση), σύμφωνα με τις νέες οδηγίες από το FDA και την ΕΜΑ.

ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΑΝΤΙΓΡΙΠΙΚΟΥ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ

• Βρέφη ηλικίας κάτω των έξι μηνών

• Άτομα με ιστορικό σοβαρής αναφυλακτικής κατά το παρελθόν στο αντιγριπικό εμβόλιο ή σε κάποιο από τα συστατικά του.
• Σε άτομα με ιστορικό σοβαρής αναφυλακτικής αντίδρασης στο αυγό, ο εμβολιασμός συνιστάται να διενεργείται σε αλλεργιολογικό ιατρείο.
• Ασθενείς με εμπύρετο νόσο ή οξεία λοίμωξη.

ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΤΙΓΡΙΠΙΚΟΥ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ

Το εμβόλιο της γρίπης είναι γενικά καλά ανεκτό. Οι συχνότερες παρενέργειές του είναι:

• τοπικές αντιδράσεις: οίδημα, ερύθημα, θερμότητα, σκληρία στη θέση του εμβολιασμού

• πυρετός
• αίσθημα κακουχίας, κεφαλαλγία, μυϊκά άλγη και εφιδρώσεις
• υπνηλία, ασυνήθιστο κλάμα κυρίως σε βρέφη ηλικίας κάτω των 24 μηνών

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες γενικά εκδηλώνονται τις πρώτες 3 ημέρες μετά τον εμβολιασμό και υποχωρούν από μόνες τους σε 1-3 ημέρες μετά την πρώτη τους εμφάνιση.

Το σύνολο των δυνητικών ανεπιθύμητων ενεργειών αναγράφεται αναλυτικά στο φύλλο οδηγιών χρήσης του εμβολίου, που περιλαμβάνεται στην εκάστοτε συσκευασία.

ΙΑΤΡΟΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΥΓΕΙΑΣ

Οι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες υγείας βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να προσβληθούν από λοιμώξεις κατά την εργασία και να τις μεταδώσουν στους συναδέλφους, τους ασθενείς και τις οικογένειες τους.

Η ανοσοποίηση έναντι της γρίπης του προσωπικού των φορέων παροχής υπηρεσιών υγείας προστατεύει όχι μόνο τους εμβολιασμένους αλλά λειτουργεί και ως φραγμός κατά της μετάδοσης της γρίπης και μάλιστα σε άτομα με αντένδειξη εμβολιασμού (π.χ. βρέφη κάτω των 6 μηνών, αλλεργικά άτομα κ.α.) ή με χαμηλή ανοσολογική απόκριση και συμβάλλει στην απρόσκοπτη διατήρηση της παροχής υγειονομικής περίθαλψης κατά τη διάρκεια της κορύφωσης της εποχικής γρίπης.

Ιδιαίτερα το προσωπικό των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας συμπεριλαμβανομένων και των Μονάδων Νεογνών, των Μονάδων Αυξημένης Φροντίδας, των Μονάδων Ειδικών Λοιμώξεων, των ειδικών Μονάδων Ανοσοκατεσταλμένων και των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) οφείλει να είναι στο σύνολό του εμβολιασμένο.

Η Ελλάδα, όπως και άλλα Ευρωπαϊκά Κράτη, μέσω του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) έχει συγκροτήσει δίκτυα επιτήρησης, μέσω των οποίων παρακολουθείται η δραστηριότητα της γρίπης. Κάθε εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα γρίπης δηλώνεται στο ΚΕΕΛΠΝΟ. Επίσης στην ιστοσελίδα του ΚΕΕΛΠΝΟ στην περίοδο της υψηλής δραστηριότητας της νόσου αναρτάται διάγραμμα εβδομαδιαίας επιτήρησης.

Δηλητηριάσεις στα παιδιά

Οι δηλητηριάσεις αποτελούν την πιο συχνή μορφή ατυχημάτων στα παιδιά. Η μεγάλη πλειοψηφία των δηλητηριάσεων συμβαίνουν μέσα στο σπίτι και κυρίως αφορούν παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών. Ευτυχώς όμως  σπάνια υπάρχει θανατηφόρος κατάληξη. Αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα παρατηρούνται στις δηλητηριάσεις των εφήβων, οι οποίες δεν είναι ατυχηματικού χαρακτήρα, αλλά αυτοκτονικού, με σκόπιμη λήψη μεγαλύτερης ποσότητας δηλητηρίου.

Οι τοξικές ουσίες μπορούν να εισέλθουν στον οργανισμό μέσω της κατάποσης, της εισπνοής ή της επαφής με το δέρμα. Συνήθως στα μικρά παιδιά επικρατεί η δηλητηρίαση μέσω κατάποσης, δεδομένης  της συνήθειας και της περιέργειας των παιδιών  να δοκιμάζουν και να γεύονται τα πάντα.

Τα πιο συνήθη αίτια των δηλητηριάσεων στα παιδιά είναι:

Φάρμακα

• Παυσίπονα και αντιπυρετικά φάρμακα (ασπιρίνη, παρακεταμόλη, ιβουπροφένη κ.ά)
• Σκευάσματα σιδήρου
• Ηρεμιστικά φάρμακα, αντικαταθλιπτικά φάρμακα, αντιεπιληπτικά καρδιαγγειακά, αντιϋπερτασικά, αντιθυρεοειδικά, κουμαρινικά αιντιπηκτικά.
• Αντισταμινικά χάπια ή σιρόπια
• Αντιβηχικά σιρόπια και ρινικές σταγόνες
• Καθαρτικά
• Αντισηπτικά

Χημικά προϊόντα

• Χλωρίνη
• Οινόπνευμα
• Απορρυπαντικά πλυντηρίου ρούχων και πιάτων
• Υγρό πιάτων
• Καθαριστικά τουαλέτας
• Καλλυντικά που περιέχουν οινόπνευμα (κολόνιες, αρώματα)
• Αιθέρια έλαια
• Βαφές μαλλιών
• Πετρέλαιο
• Φωτιστικό οινόπνευμα
• Βενζίνη
• Νέφτι
• Προσάναμμα για τζάκι
• Εντομοκτόνα
• Εντομοαπωθητικές πλακέτες (πυρεθρίνες)
• Εντομοαπωθητικά φάρμακα κατοικίδιων ζώων
• Σκοροκτόνα, ναφθαλίνη, καμφορά
• Ποντικοφάρμακα
• Γεωργικά φάρμακα (ζιζανιοκτόνα, παρασιτοκτόνα)

Υγραέριο. Η εισπνοή υγραερίου είναι πολύ επικίνδυνη και δυνητικά θανατηφόρα.

Τσιγάρο. Η μάσηση του τσιγάρου ιδίως από βρέφη, αποτελεί αρκετά συνηθισμένη  δηλητηρίαση και θεωρείται αρκετά επικίνδυνη .

Ηλεκτρονικό τσιγάρο.  H υγρή νικοτίνη που πωλείται για την επαναγέμιση των ηλεκτρονικών τσιγάρων, μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση με την κατάποσή της, την εισπνοή ή την απορρόφησή της  από το δέρμα ή τα μάτια.

Φυτά. Η κατάποση φύλλων ή καρπών  ορισμένων φυτών έχουν δηλητηριώδη δράση.(Νάρκισσος, ανθούριο, ορτανσία, κυκλάμινο, πικροδάφνη, αλεξανδρινό, κ.α.)

 Αλκοόλ: Η κατανάλωση έστω και μικρής ποσότητας αλκοόλ προκαλεί μέθη ή δηλητηρίαση στα παιδιά και είναι αρκετά επικίνδυνη.

Μπαταρίες. Η κατάποση των μικρών, στρογγυλών μπαταριών μπορεί αφενός να προκαλέσει απόφραξη αεροφόρων οδών κι αφετέρου να  προκαλέσει χημικό έγκαυμα στον οισοφάγο ή στον στόμαχο του παιδιού, μέσω έκλυσης καυστικών υγρών από την μπαταρία.

Τρόφιμα. Κάποια είδη αυτοφυών μανιταριών μπορούν να προκαλέσουν βαριά δηλητηρίαση

Ενδείξεις ότι ένα παιδί έχει υποστεί δηλητηρίαση:

• Εάν κρατά κάποια βλαβερή ουσία στα χέρια του ή έχει στοιχεία αυτής στα ρούχα, στο δέρμα του ή στο στόμα του.
• Εάν υπάρχει ένδειξη ότι λείπουν χάπια ή ποσότητα σιροπιού από τη συσκευασία.
• Εάν ομολογήσει ότι δοκίμασε κάποια ουσία .
• Εάν υπάρχουν συμπτώματα όπως ανησυχία, υπνηλία, διαταραχές συνείδησης, παραισθήσεις, σπασμοί, αιμορραγίες, έμετοι, διάρροιες ή δερματικές αλλοιώσεις, οφθαλμικός ερεθισμός.

Αντιμετώπιση δηλητηριάσεων

Σε κάθε περίπτωση δηλητηρίασης διατηρούμε την ψυχραιμία μας και χωρίς πανικό, διευκρινίζουμε το είδος του δηλητηρίου, τον χρόνο λήψης και  προσδιορίζουμε την ποσότητα που πιθανόν καταναλώθηκε. Καλούμε άμεσα το Κέντρο Δηλητηριάσεων 210-7793777 δηλώνοντας τα παραπάνω στοιχεία και ακολουθούμε πιστά τις εντολές του. Σε κάθε περίπτωση επικοινωνούμε με τον παιδίατρο και επί σοβαρών συμπτωμάτων μεταφέρουμε το παιδί στο πλησιέστερο νοσοκομείο.

Γενικά όμως πρέπει να γνωρίζουμε ότι:

Σε εισπνοή τοξικών ουσιών μεταφέρουμε το παιδί σε καθαρό αέρα και επί απώλειας συνείδησης  εφαρμόζουμε τεχνητή αναπνοή.

Σε δερματική έκθεση αφαιρούμε τα ρούχα και πλένουμε καλά το δέρμα του προσώπου και των ακάλυπτων σημείων του σώματος με νερό και σαπούνι για 20 λεπτά.

Σε οφθαλμική έκθεση πλένουμε τους οφθαλμούς με καθαρό νερό ή φυσιολογικό ορό για 20 λεπτά και αναζητάμε οφθαλμολογική εξέταση.

Σε κατάποση ουσίας ακολουθούμε τις οδηγίες του Κέντρου Δηλητηριάσεων. Σε γενικές γραμμές προκαλούμε έμετο όταν πρόκειται για λήψη τσιγάρου ή για λήψη φαρμάκων. Αντίθετα δεν προκαλούμε έμετο όταν πρόκειται για λήψη καυστικών ουσιών ή πετρελαιοειδών ή όταν ο ασθενής  εμφανίζει σπασμούς ή  απώλεια συνείδησης.

Πρόληψη δηλητηριάσεων

•  Τα φάρμακα που έχουν λήξει ή έχουν αλλοιωθεί τα πετάμε. Τα σιρόπια που συνήθως είναι εύγεστα και αρέσουν στα παιδιά, τα τοποθετούμε σε ψηλά ράφια ώστε να μην μπορούν να τα φτάσουν. Γενικά τα φάρμακα τα φυλάμε κλειδωμένα σε ξεχωριστό χώρο.
• Δεν δίνουμε φάρμακα χωρίς την συνταγή παιδιάτρου. Πριν χορηγήσουμε οποιοδήποτε φάρμακο διαβάζουμε καλά τις οδηγίες της συνταγής σχετικά με την δοσολογία που προτείνεται.
• Δεν μεταφέρουμε σε άδεια μπουκάλια φάρμακα ή χημικά προϊόντα.
• Τα καθαριστικά της τουαλέτας, τα εντομοκτόνα, τα κατσαριδοκτόνα, οι εντομοαπωθητικές πλακέτες πρέπει να βρίσκονται σε μέρος ασφαλές και μακριά από τα παιδιά. Προσοχή στη ναφθαλίνη και γενικά στα σκοροκτόνα, που συχνά πέφτουν στο πάτωμα.
• Τα τσιγάρα και το υγρό του ηλεκτρονικού τσιγάρου πρέπει να βρίσκονται σε απρόσιτα , για τα παιδιά, σημεία.
• Μεγάλη προσοχή στις μικρές στρογγυλές μπαταρίες που χρησιμοποιούνται στα ρολόγια χεριών, κομπιούτερ ,ζυγαριές κλπ.
• Πρέπει να αγοράζουμε καθαριστικά που φέρουν ειδικό καπάκι ασφαλείας.
• Στα παιδιά δεν πρέπει να χορηγείται οποιαδήποτε ποσότητα αλκοόλ είτε για δοκιμή είτε για αστείο.

Συμπέρασμα

Η αποφυγή των παιδικών δηλητηριάσεων είναι εφικτή μέσω της πρόληψης. Σημαντική είναι η εκπαίδευση του παιδιού για τη χρήση φαρμάκων και ουσιών που υπάρχουν στο περιβάλλον του σπιτιού. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα βρέφη που βάζουν καθετί στο στόμα, σε παιδιά που πήραν μόνα τους κάποιο φάρμακο και σε ζωηρά παιδιά που είναι επιρρεπή σε ατυχήματα. Τέλος, πρέπει πάντα να έχουμε εύκολα διαθέσιμο το τηλέφωνο του Κέντρου Δηλητηριάσεων.

Κέντρο Δηλητηριάσεων Τηλ. 210-7793777

Φθειρίαση τριχωτού κεφαλής

Η φθειρίαση του τριχωτού κεφαλής είναι μια παρασίτωση με υψηλή μεταδοτικότητα  που ταλαιπωρεί συχνά τα παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Υπολογίζεται ότι περίπου 10-50% των παιδιών σχολικής ηλικίας της λευκής φυλής έχουν φθειρίαση του τριχωτού της κεφαλής. Απαντάται σχετικά σπάνια στη μαύρη φυλή. Αυτό αποδίδεται στο ότι  η ψείρα δεν προσκολλάται εύκολα στην σκληρή κατσαρή τρίχα. Μεταδίδεται με άμεση επαφή με τα μαλλιά ατόμου που πάσχει ή μέσω  αντικείμενων κοινής χρήσης  όπως βούρτσες, μαξιλάρια, καπέλα κ.α. Η ψείρα δεν μπορεί να πηδήξει ή να πετάξει από ένα άτομο σε άλλο.

Ας δούμε τον κύκλο ζωής της ψείρας. Η ψείρα είναι ένα μικροσκοπικό έντομο με έξι πόδια, που προσκολλάται στερεά στις τρίχες της κεφαλής κυρίως στην περιοχή πίσω από τα αυτιά. Εκεί γεννά αυγά (κόνιδες), σε απόσταση μέχρι 1χιλιοστό από το δέρμα. Σε 6-10 ημέρες εκκολάπτονται οι νύμφες, και αυτές σε 10 ημέρες ωριμάζουν σε ψείρες. Ο χρόνος ζωής της ψείρας είναι 1-3 μήνες .Η ψείρα ζει απομυζώντας αίμα από τον άνθρωπο. Κατά την απομύζηση αφήνει τοξίνες στο δέρμα που προκαλούν κνησμό, κυρίως στην ινιακή περιοχή. Ο κνησμός μπορεί να προκαλέσει δημιουργία επιμολυσμένων εκδορών και εφελκίδων. Σπάνια μπορεί να υπάρχει πυρετός, εξάνθημα και επιχώρια λεμφαδενίτιδα.  Η ψείρα μπορεί να ζήσει μακριά από τον άνθρωπο περίπου 1-2 ημέρες.

Η διάγνωση στηρίζεται στην απομόνωση ζωντανής ψείρας ή την παρουσία κόνιδας δηλαδή αυγών στο τριχωτό της κεφαλής. Εντοπίζονται κυρίως στην περιοχή πίσω από τα αυτιά. Επειδή η ψείρα αποφεύγει το φως είναι δύσκολο να απομονωθεί. Η πιθανότητα να απομονωθεί ψείρα είναι πολύ μεγαλύτερη όταν χρησιμοποιηθεί το ειδικό κτενάκι. Οι κόνιδες που είναι απομακρυσμένες από το δέρμα της κεφαλής περισσότερο από μισό εκατοστό θεωρούνται νεκρές.

Για την θεραπεία  της φθειρίασης αναφέρονται:

• Μηχανικοί τρόποι απομάκρυνσης της ψείρας με τα χέρια, με το χτενάκι ή χρησιμοποίηση αντιφθειρικών πυκνόδοντων χτενών.
• Εναλλακτικές θεραπείες με επάλειψη τριχωτού κεφαλής με ξύδι, βαζελίνη, ελαιόλαδο ή αιθέρια έλαια. Το βρέξιμο των μαλλιών με διάλυμα ξυδιού (1:1 με νερό) και το κτένισμα με το ειδικό κτενάκι  βοηθά στην απομάκρυνση της ψείρας. Αυτό πρέπει να εφαρμόζεται πριν τη φαρμακευτική θεραπεία. Η βαζελίνη, το ελαιόλαδο και τα αιθέρια έλαια, αν παραμείνουν για αρκετές ώρες στο τριχωτό της κεφαλής, προκαλούν απόφραξη του αναπνευστικού συστήματος της ψείρας και θάνατο της από ασφυξία. Η φαρμακοβιομηχανία διαθέτει στην αγορά αντιφθειρικά από αιθέρια έλαια, που στοχεύουν ακριβώς στην ασφυξία της ψείρας. Οι εναλλακτικές θεραπείες είναι φθειροκτόνες, αλλά όχι  ωοκτόνες.
• Χρησιμοποίηση τοπικών φθειροκτόνων φαρμάκων με τη μορφή λοσιόν, σαμπουάν ή κρέμας. Η θεραπεία πρέπει να επαναλαμβάνεται μετά από 7- 10 μέρες από την πρώτη εφαρμογή. Τα περισσότερα αντιφθειρικά παραμένουν στα μαλλιά και ασκούν δράση έως και δύο εβδομάδες μετά την εφαρμογή τους.
• Συστηματική αγωγή από το στόμα σε επίμονη και ανθεκτική φθειρίαση.
• Λήψη γενικών περιβαλλοντικών μέτρων για απομάκρυνση της ψείρας. Οι μαξιλαροθήκες, οι πετσέτες, τα σεντόνια, ό,τι δηλαδή έρχεται σε επαφή με τα μαλλιά πρέπει να πλυθούν με ζεστό νερό στο πλυντήριο στους 60οC. Οι βούρτσες και οι χτένες πρέπει να βυθίζονται σε λεκάνη με ζεστό νερό. Δεδομένου ότι η ώριμη ψείρα επιβιώνει μακριά από τον άνθρωπο 1-2 ημέρες, τα δε αυγά εκκολάπτονται σε 6- 10 ημέρες, τα «λούτρινα» κουκλάκια και οποιοδήποτε αντικείμενο δεν μπορεί να πλυθεί,  πρέπει να κλείνονται σε πλαστική σακούλα για 12- 14 ημέρες.

Όταν ένα παιδί εμφανίσει ψείρες πρέπει να ελέγχονται προσεκτικά όλα τα άτομα της οικογένειας και του στενού του περιβάλλοντος και να γίνεται θεραπεία μόνο στα άτομα που έχουν ψείρες. Η προληπτική θεραπεία δεν έχει καμία απολύτως ένδειξη.

Ενίοτε όμως η θεραπεία αποτυγχάνει. Κι αυτό γιατί:

• Δε γίνεται η επανάληψη της εφαρμογής του αντιφθειρικού φαρμάκου σε 7-10 ημέρες και γενικά δεν τηρούνται σωστά οι οδηγίες χρήσης των φαρμάκων.
• Δεν απολυμαίνονται τα ρούχα, τα σεντόνια, οι χτένες και ο περιβάλλων χώρος.
• Σήμερα υπάρχει αντοχή στα αντιφθειρικά φάρμακα. Για την αποφυγή της αντοχής συνιστάται να μη χρησιμοποιείται το ίδιο αντιφθειρικό φάρμακο στο ίδιο εξάμηνο, αλλά να γίνονται εναλλαγές φαρμάκων.

Πολύ σημαντική και καθοριστική είναι η πρόληψη της μετάδοσης της φθειρίασης:

Στο σχολείο τα παιδιά πρέπει να αποφεύγουν να μοιράζονται κασκόλ, καπέλα, σκούφους, ούτε να χρησιμοποιούν κοινές κρεμάστρες για τα μπουφάν ή τις ζακέτες. Απαραίτητη είναι και η ενημέρωση του σχολείου, προκειμένου να εντοπισθούν κι άλλα παιδιά που πάσχουν από φθειρίαση τριχωτού κεφαλής και να ξεκινήσουν έγκαιρα την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Τα κορίτσια πρέπει να μαζεύουν τα μαλλιά τους κατά την διάρκεια της σχολικής ημέρας.

Στα φαρμακεία κυκλοφορούν αιθέρια έλαια απωθητικά της ψείρας, σε μορφή λοσιόν ή  spray, τα οποία πρέπει να χρησιμοποιούνται καθημερινά, με άγνωστη και ποικίλη αποτελεσματικότητα.

Προληπτικός έλεγχος παιδιών προσχολικής και σχολικής ηλικίας.

Οι συστάσεις της Αμερικανικής Παιδιατρικής Εταιρείας σχετικά με τον τακτικό προληπτικό έλεγχο παιδιών προσχολικής και σχολικής ηλικίας συνίστανται σε:

1. Έλεγχος του βιβλιαρίου υγείας του παιδιού εάν έχουν γίνει οι συνιστώμενοι εμβολιασμοί για την ηλικία του και αν υπάρχουν αναμνηστικές δόσεις που πρέπει να γίνουν αυτή τη χρονιά.
2. Μέτρηση βάρους σώματος, ύψους και υπολογισμός δείκτη μάζας σώματος και αξιολόγηση αυτών των παραμέτρων (έλεγχος παχυσαρκίας)
3. Πλήρης αντικειμενική, κατά συστήματα, εξέταση.
4. Μέτρηση της αρτηριακής πίεσης ετησίως, από την ηλικία των 3 ετών.
5. Έλεγχος οπτικής οξύτητας. Στην ηλικία των 2-3 ετών μπορεί να γίνει  ένας οφθαλμολογικός έλεγχος ώστε ο  παιδοοφθαλμίατρος να εντοπίσει τυχόν προβλήματα οράσεως (π.χ. αμβλυωπία, στραβισμό). Επί παραγόντων κινδύνου ή παθολογικών ευρημάτων επιβάλλεται έλεγχος σε μικρότερη ηλικία. Στην ηλικία των 3- 5 ετών μπορεί να γίνει ο πρώτος έλεγχος οπτικής οξύτητας με χρήση καρτών με εικόνες και σχήματα. Στην ηλικία των 6 ετών μέχρι την ηλικία των 10 ετών πρέπει να γίνεται έλεγχος οπτικής οξύτητας ανά 2 έτη και από τα 11 έτη μέχρι τα 18 ανά 3 έτη.
6. Έλεγχος στοματικής υγιεινής. Στην ηλικία των 3 ετών γίνεται ο πρώτος οδοντιατρικός έλεγχος από παιδοδοντίατρο για να εξεταστεί η κατάσταση των δοντιών. Επί παραγόντων κινδύνου ή παθολογικών ευρημάτων επιβάλλεται έλεγχος σε μικρότερη ηλικία. Στην ηλικία των 7 ετών γίνεται ο πρώτος ορθοδοντικός έλεγχος μετά από σύσταση του οδοντιάτρου.
7. Αιματολογικός έλεγχος.

Στην ηλικία των 9- 12 μηνών μπορεί να γίνει έλεγχος αναιμίας ή της βιταμίνης D ή άλλων αιματολογικών παραμέτρων βάσει του ιατρικού ιστορικού του παιδιού και του τρόπου σίτισης του (προωρότητα, παραμονή σε εντατική μονάδα νεογνών, μητρικός θηλασμός κ.λπ.).

Στην ηλικία των 2-4 ετών πρέπει να γίνεται ένας τυπικός αιματολογικός έλεγχος που να περιλαμβάνει σάκχαρο, δείκτες αναιμίας και βασικούς δείκτες ηπατικής και νεφρικής λειτουργίας και μια γενική εξέταση ούρων. Αυτός ο έλεγχος πρέπει να επαναλαμβάνεται ανά 3 έτη, σε ένα υγιές και σωστά αναπτυσσόμενο παιδί.

Έλεγχος λιπιδίων στο αίμα πρέπει να γίνεται στις ηλικίες 9-11 ετών και 17-21 ετών, όταν δεν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό υπερχοληστερολαιμίας. Όταν υπάρχει θετικό οικογενειακό ιστορικό τότε ο αιματολογικός έλεγχος μπορεί  να γίνει νωρίτερα. Ο έλεγχος περιλαμβάνει τη μέτρηση της συγκέντρωσης της ολικής χοληστερόλης νηστείας και της HDL-χοληστερόλης.

Στην σχολική ηλικία στον αιματολογικό έλεγχο προστίθεται και ο έλεγχος της θυρεοειδικής λειτουργίας.

8. Έλεγχος σπονδυλικής στήλης.

Όλα τα κορίτσια πρέπει να ελέγχονται κλινικά δύο φορές, στην ηλικία των  10 στην ηλικία των 12 ετών, ενώ όλα τα αγόρια πρέπει να ελέγχονται μία φορά  στην ηλικία των 13 ετών. Εάν στη δοκιμασία επίκυψης τεθεί υποψία  σκολίωσης ή άλλου ορθοπεδικού προβλήματος το παιδί πρέπει να  παραπεμφθεί σε εξειδικευμένο ορθοπεδικό παίδων.

9. Προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος

Τα παιδιά βρεφικής και προσχολικής ηλικίας ελέγχονται καρδιολογικά μόνον κατά απαίτηση του παιδιάτρου, επί παθολογικών ευρημάτων.

Τα παιδιά  σχολικής ηλικίας 6-8 ετών  που θα αρχίσουν να γυμνάζονται και να συμμετέχουν σε ανταγωνιστικά αθλήματα πρέπει να υποβληθούν σε παιδοκαρδιολογική εξέταση. Αυτή περιλαμβάνει την λήψη ενός καλού οικογενειακού-ατομικού ιστορικού του αθλητή, κλινική εξέταση και ηλεκτροκαρδιογράφημα.

Στην ηλικία των 10-12 ετών πρέπει να διενεργείται και triplex καρδιάς.

H επανάληψη των εξετάσεων αυτών γίνεται βάση της σύστασης του παιδοκαρδιολόγου.

10. Έλεγχος για συμπεριφορές υψηλού κινδύνου σε εφήβους.